معرفی چند اثر موسیقی سنتی عرفانی بزرگان موسیقی ایران
خب، بذارید یه سفر جذاب بریم به دنیای موسیقی سنتی عرفانی ایران! اگه بخوام یه مقاله جامع و با لحن خودمونی براتون بنویسم، باید از اونجایی شروع کنم که این موسیقی چیه و چرا انقدر دل آدم رو میبره.
موسیقی عرفانی ایران، که خیلی وقتا با شعرای عارفانه مثل مولانا، حافظ و عطار گره خورده، یه جورایی مثل یه پل بین دنیای مادی و معنویه. حالا بیاید با هم چندتا از بهترین آثارش رو مرور کنیم و ببینیم چرا اینا انقدر خاصن.
در ادامه این مقاله با سایت کلید موفقیت همراه باشید.
شروع ماجرا: ریشههای موسیقی عرفانی
موسیقی سنتی عرفانی ایران ریشهش به سنتهای کهن مثل زمزمههای زرتشتی و آیینهای صوفیانه برمیگرده. این موسیقی بیشتر با سازهایی مثل نی، تار، سهتار، دف و کمانچه نواخته میشه و معمولاً حالتی آروم و مراقبه مانند در هنر و فرهنگ ایران داره. موسیقی ایرات در سطح جهان به قدری خاص دلنواز و اصیل است که حتی میتوان از آن در حوزه گردشگری فرهنگی و جذب گردشگر و افزایش در آمد کشور از این طریق استفاده کرد . اینجا خبری از شلوغی و هیاهوی آهنگای پاپ نیست؛ قراره روحت رو ببره یه جای دیگه. حالا بریم سراغ چندتا از بهترین کارایی که تو این حوزه داریم
۱- “نینوا” از حسین علیزاده
اگه یه نفر بخواد فقط یه اثر عرفانی از موسیقی ایران گوش بده، من بهش “نینوا” رو پیشنهاد میدم. این کار حسین علیزاده یه شاهکاره که با نی و ارکستر زهی ساخته شده. وقتی گوشش میدی، انگار صدای نی داره از ته دلت یه چیزی رو فریاد میزنه. این اثر سال ۱۳۶۲ خلق شد و حس و حالش به واقعه عاشورا و اون فضای عرفانی-حماسی گره خورده. یه جورایی غم و عرفان توش قاطی شده و تو رو میبره به یه دنیای دیگه. اگه هنوز گوشش ندادی، همین الان برو پیداش کن!
۲- “بیداد” از محمدرضا شجریان
استاد شجریان که دیگه نیاز به معرفی نداره؛ یه اسطوره تو موسیقی سنتی ایران. آلبوم “بیداد” که سال ۱۳۶۴ منتشر شد، با همکاری پرویز مشکاتیان یه اثر عرفانی ناب داره. دستگاه همایون و شعرای حافظ تو این کار جوری با هم قاطی شدن که انگار داری با هر نت، یه لایه از وجودت رو کشف میکنی. تراک “بیداد” تو این آلبوم، با اون صدای جادویی شجریان، یه جور حس پرواز به آدم میده. این کار خیلیا رو ساعتها به فکر فرو برده.
۳- “مرا عاشق چنان باید” از علیرضا قربانی
اگه بخوام یه اثر مدرنتر رو مثال بزنم، صدای علیرضا قربانی تو قطعه “مرا عاشق چنان باید” (با آهنگسازی فردین خلعتبری) یه انتخاب عالیه. این کار با شعر مولانا ساخته شده و اون حس عاشقانه عرفانی رو به بهترین شکل منتقل میکنه. وقتی قربانی میخونه “مرا عاشق چنان باید که جز عشق نبیند”، انگار داری تو دریای عرفان غرق میشی. این اثر نشون میده که موسیقی عرفانی ایران هنوزم زندهست و با زمان پیش میره.
۴- “دود عود” از کیهان کلهر و شجریان
یه همکاری دیگه از شجریان، این بار با کیهان کلهر و ساز کمانچهش. “دود عود” که سال ۱۳۷۷ منتشر شد، تو دستگاه نوا کار شده و شعرای عطار رو همراه خودش داره.
این اثر یه جور حس خلسه به آدم میده؛ انگار داری تو یه خانقاه صوفیها نشستی و با هر زخمه کمانچه، یه قدم به خودت نزدیکتر میشی.
کلهر و شجریان اینجا جادوی عرفان رو با موسیقی به اوج رسوندن.
۵- “راز و نیاز” از شهرام ناظری
شهرام ناظری، یا همون “شوالیه آواز ایران”، با آلبوم “راز و نیاز” یه اثر عرفانی دیگه بهمون هدیه داده. این کار با همراهی گروه دستان و شعرای مولانا ساخته شده و حس و حالش خیلی به مراسم سماع صوفیها نزدیکه. صدای ناظری تو این آلبوم، با اون تحریرای خاصش، انگار داره از یه دنیای دیگه حرف میزنه. اگه دنبال یه کار پرانرژی و در عین حال عمیق هستی، اینو از دست نده.
چرا این آثار انقدر خاصن؟
حالا شاید بگی چرا اینا بهترینن؟ خب، یه دلیلش اینه که تو این آثار، موسیقی فقط یه صدا نیست؛ یه ابزاره برای رسیدن به یه حال دیگه. شعرای عرفانی مثل “از صدای سخن عشق ندیدم خوشتر” از حافظ یا “من چه دانم که کیم” از مولانا با ساز و آواز جوری قاطی میشن که انگار دارن روحت رو نوازش میدن. یه دلیل دیگه هم اینه که نوازندهها و خوانندهها تو این کارا، فقط تکنیک نشون نمیدن؛ حسشون رو میذارن وسط.
توصیه: اگه میخوای این آثار رو گوش بدی، یه وقت آروم پیدا کن، یه چای دم کن، نور رو کم کن و فقط غرق موسیقی شو. این جور موسیقیها رو نمیشه تو شلوغی و با عجله گوش داد؛ باید بذاری آروم آروم تو وجودت نفوذ کنه.
خلاصه که موسیقی سنتی عرفانی ایران، با اون سازای دلانگیز و شعرای پرمغزش، یه گنجینهست که هر چی بیشتر باهاش آشنا شی، بیشتر عاشقش میشی. حالا یه پیشنهاد جالب و سرگرم کننده برات دارم می تونی با بازی آهنگسازی دهان برای خودت آهنگ بسازی و لذت ببری.