چگونه امنیت سایبری در سیستم‌ های اتوماسیون صنعتی را تضمین کنیم؟

سیستم‌ های اتوماسیون صنعتی (Industrial Automation Systems) به عنوان مغز متفکر کارخانه‌ها و واحدهای تولیدی، نقش حیاتی در کنترل و نظارت بر فرآیندهای صنعتی ایفا می‌کنند. اما با پیشرفت فناوری و اتصال بیشتر این سیستم‌ها به شبکه‌های اینترنتی، احتمال حملات سایبری افزایش یافته است. نفوذگران با بهره‌گیری از آسیب‌ پذیری‌های موجود در این سیستم‌ها، می‌توانند به اطلاعات حساس دست یابند، فرآیندهای کنترل شده را مختل کنند یا حتی سیستم‌ها را کاملاً از کار بیاندازند. از این رو، تضمین امنیت سایبری در سیستم‌های اتوماسیون صنعتی ضروری و حیاتی است.

انواع حملات سایبری در سیستم‌ های اتوماسیون صنعتی

تهدیدات سایبری به عنوان یکی از چالش‌های کلیدی در سیستم‌های اتوماسیون صنعتی شناخته می‌شوند که می‌توانند باعث اختلال در عملکرد، سرقت داده‌های حساس و خسارات مالی گسترده شوند. با توجه به پیشرفت فناوری و گسترش استفاده از تجهیزات اتوماسیون صنعتی، امنیت این سیستم‌ ها اهمیت ویژه‌ ای پیدا کرده است. پیش از خرید این تجهیزات حتما با یک متخصص مشورت نمایید، از جمله شرکت های معتبر در زمینه امنیت سایبری و تجهیزات اتوماسیون صنعتی نمایندگی میتسوبیشی الکتریک می باشد. در نظر داشته باشید در صورت عدم اتخاذ تدابیر امنیتی مناسب، مهاجمان سایبری می‌ توانند به شبکه‌ های صنعتی نفوذ کرده و عملیات تولید را مختل کنند.

در ادامه این مقاله از آکادمی کسب و کار اینترنتی کلید موفقیت به بررسی چهار مورد از مهم ترین مدل های حملات سایبری به سیستم های اتوماسیون صنعتی می پردازیم:

حملات DDoS (Distributed Denial of Service)

حملات انکار سرویس توزیع‌ شده، که با ارسال حجم بالایی از ترافیک به سیستم هدف انجام می‌ شود، می‌توانند باعث از کار افتادن سیستم‌ های کنترل صنعتی شوند. این حملات به دلیل وابستگی شدید سیستم‌ های صنعتی به ترافیک شبکه، خطر بزرگی محسوب می‌شوند.

نفوذهای از راه دور (Remote Exploits)

با افزایش استفاده از شبکه‌ های اینترنتی و ارتباط از راه دور، نفوذگران می‌توانند از آسیب‌ پذیری‌های نرم‌ افزاری و پیکربندی‌ های نادرست در سیستم‌ های کنترل استفاده کنند تا به سیستم نفوذ کرده و کنترل آن را به دست گیرند.

بدافزارهای هدفمند (Targeted Malware)

بدافزارهایی مانند ransomware، که با رمزگذاری اطلاعات سیستم و درخواست باج برای بازگرداندن آن‌ها، سازمان‌ها را دچار مشکل می‌کنند، از جمله تهدیدات رایج در سیستم‌های اتوماسیون صنعتی هستند.

حملات داخلی

در بسیاری از موارد، تهدیدات ناشی از افراد داخل سازمان که به اطلاعات حساس دسترسی دارند، می‌ تواند به نشت اطلاعات یا تغییر غیرمجاز در تنظیمات سیستم منجر شود. این نوع تهدیدات به دلیل دسترسی داخلی و اعتماد پیش‌ فرض کاربران، مدیریت و شناسایی آن‌ها دشوارتر است.

چالش‌ های امنیت سایبری سیستم‌ های اتوماسیون صنعتی

پیچیدگی شبکه‌ ها و سیستم‌ های کنترل

سیستم‌ های اتوماسیون صنعتی شامل اجزای متعددی نظیر PLC، SCADA، DCS و حسگرهای مختلف هستند که در شبکه‌ های گسترده‌ ای به یکدیگر متصل‌ اند. این پیچیدگی باعث افزایش سطح آسیب‌ پذیری‌ ها و نقاط ورود برای حملات سایبری می‌ شود.

عدم به‌ روزرسانی‌ های منظم نرم‌ افزاری

بسیاری از سیستم‌های صنعتی به دلیل پیچیدگی‌ های عملیاتی یا نگرانی از اختلال در عملکرد، به‌ روزرسانی نرم‌ افزاری منظم دریافت نمی‌ کنند. عدم به‌ روزرسانی، سیستم را در معرض آسیب‌ های ناشی از حفره‌ های امنیتی قدیمی قرار می‌ دهد.

مشکلات پیکربندی و مدیریت دسترسی

پیکربندی‌های نادرست، عدم کنترل دسترسی مناسب و استفاده از رمزهای عبور ضعیف از جمله مشکلات رایج در سیستم‌های اتوماسیون صنعتی است که می‌تواند منجر به نفوذهای سایبری شود.

محدودیت‌ های منابع و تخصص

در بسیاری از صنایع، منابع مالی و انسانی کافی برای ایجاد و نگهداری سیستم‌های امنیت سایبری پیشرفته فراهم نیست. همچنین، کمبود کارشناسان متخصص در زمینه امنیت سیستم‌های صنعتی، چالش دیگری در راه‌ اندازی و نگهداری این سیستم‌ها ایجاد می‌کند.

استراتژی‌ های تضمین امنیت سایبری در سیستم‌ های اتوماسیون صنعتی

برای مقابله با تهدیدات فوق و تضمین امنیت سیستم‌ های اتوماسیون صنعتی، سازمان‌ها باید از ترکیب استراتژی‌ های فنی و مدیریتی استفاده کنند:

طراحی معماری امنیتی مقاوم

تقسیم‌بندی شبکه: تقسیم‌ بندی شبکه‌های صنعتی از شبکه‌های تجاری و اینترنتی، کاهش احتمال نفوذ از طریق کانال‌های غیرمجاز را به همراه دارد.
استفاده از فایروال‌ها و سیستم‌های تشخیص نفوذ (IDS/IPS): نصب و پیکربندی فایروال‌های صنعتی و سیستم‌های IDS/IPS به شناسایی و جلوگیری از حملات کمک می‌کند.
رمزنگاری ارتباطات: استفاده از پروتکل‌های امن و رمزنگاری داده‌ها (مانند TLS/SSL) در ارتباطات بین اجزای مختلف سیستم، از دسترسی غیرمجاز به داده‌ ها جلوگیری می‌کند.

به‌ روزرسانی و مدیریت پچ‌ ها

به‌ روزرسانی‌ های منظم نرم‌ افزاری: اطمینان از نصب آخرین پچ‌ها و به‌روزرسانی‌های امنیتی برای نرم‌ افزارها و سیستم‌ عامل‌ های استفاده‌ شده در تجهیزات صنعتی.
استفاده از سیستم‌ های مدیریت به‌ روزرسانی: پیاده‌ سازی فرآیندهای استاندارد برای بررسی و اعمال به‌ روزرسانی‌ های لازم بدون ایجاد اختلال در عملکرد سیستم.

مدیریت دسترسی و احراز هویت

سیستم‌ های احراز هویت قوی: استفاده از رمزهای عبور پیچیده، احراز هویت دو مرحله‌ای و مدیریت دقیق دسترسی‌ها به منابع سیستم.
کنترل دسترسی مبتنی بر نقش (RBAC): تعیین دسترسی‌های مختلف برای کاربران بر اساس نقش‌هایشان و اطمینان از این که تنها افراد مجاز به بخش‌ های حساس دسترسی داشته باشند.

آموزش و فرهنگ‌ سازی امنیتی

آموزش کارکنان: برگزاری دوره‌های آموزشی برای کارکنان در زمینه امنیت سایبری، شناخت تهدیدات و آشنایی با روش‌های پیشگیری از حملات.
ایجاد فرهنگ امنیتی: تشویق به رعایت اصول امنیتی در محیط کار و ایجاد سیاست‌های داخلی جهت حفاظت از اطلاعات حساس.

مانیتورینگ و پاسخگویی در زمان واقعی

سیستم‌های نظارت و هشدار: پیاده‌سازی سیستم‌های مانیتورینگ پیشرفته که به صورت لحظه‌ای داده‌های شبکه و تجهیزات را جمع‌ آوری کرده و در صورت بروز هرگونه ناهنجاری هشدار صادر کنند.
برنامه‌های پاسخگویی به حادثه: تدوین و اجرای طرح‌های واکنش سریع در مواقع اضطراری، شامل تهیه برنامه‌ های بازیابی از حملات (Incident Response Plans) و تمرین‌ های دوره‌ ای شبیه‌ سازی حملات.

ارزیابی منظم و تست نفوذ

تست‌های نفوذ (Penetration Testing): انجام دوره‌ ای تست‌ های نفوذ جهت شناسایی آسیب‌ پذیری‌ های موجود در سیستم‌های اتوماسیون صنعتی.
ارزیابی‌های ریسک: شناسایی نقاط ضعف و تهدیدهای موجود و تعیین سطح ریسک هر یک به همراه ارائه راهکارهای کاهش ریسک.

نمونه‌ اجرای امنیت سایبری در اتوماسیون صنعتی

در سال‌های اخیر، سازمان‌ های بزرگی از جمله شرکت‌های تولیدی و صنایع نفت و گاز اقدام به پیاده‌ سازی سیستم‌های امنیتی پیشرفته در سیستم‌های اتوماسیون صنعتی نموده‌ اند.

به عنوان مثال، یک کارخانه بزرگ در اروپا با استفاده از تکنولوژی‌ های رمزنگاری، تقسیم‌ بندی شبکه و سیستم‌های نظارت پیشرفته، موفق به کاهش حملات سایبری و افزایش کارایی سیستم‌های خود شده است. همچنین، برخی از شرکت‌ های معتبر صنعتی در آمریکای شمالی از فناوری‌های AI برای نظارت بر ترافیک شبکه و پیش‌ بینی حملات استفاده می‌کنند که منجر به بهبود چشمگیر در عملکرد سیستم‌ های امنیتی شده است.

سخن پایانی

تضمین امنیت سایبری در سیستم‌های اتوماسیون صنعتی امری حیاتی است که مستلزم ترکیب استراتژی‌های فنی، مدیریتی و آموزشی می‌باشد. با استفاده از طراحی معماری‌ های مقاوم، به‌روزرسانی‌های منظم نرم‌افزاری، مدیریت دسترسی‌های قوی، نظارت لحظه‌ای و استفاده از فناوری‌های نوین مانند هوش مصنوعی و اینترنت اشیاء، می‌توان سطح امنیت سیستم‌های صنعتی را به طور قابل توجهی افزایش داد.

اجرای یک برنامه جامع امنیت سایبری نه تنها به حفاظت از اطلاعات حساس و جلوگیری از حملات سایبری منجر می‌شود، بلکه موجب بهبود کارایی، کاهش هزینه‌های نگهداری و افزایش ایمنی کارکنان و سیستم‌های تولیدی می‌گردد. در نهایت، ایجاد یک فرهنگ امنیتی در سازمان‌ها، آموزش مداوم و استفاده از تجربیات موفق در پروژه‌های صنعتی از جمله عواملی هستند که می‌توانند نقش مهمی در تضمین امنیت سایبری در سیستم‌های اتوماسیون صنعتی ایفا کنند.